Ustawa o efektywności energetycznej – obowiązki i szanse dla przedsiębiorców

W 2016 roku weszła w życie nowa ustawa – Ustawa z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej (poz. 831). Reguluje ona dwa mechanizmy: obowiązkowy audyt energetyczny oraz zagadnienia związane z wdrożeniem efektywności energetycznej. Mechanizmy te są różne, jednak ich celem jest zmniejszenie zużycia energii w Polsce i Unii Europejskiej, w tym również w obszarze napędów i automatyki.

Obok takich przedsięwzięć jak:

– izolacja instalacji przemysłowych;
– przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi;
– odzyskiwanie energii, w tym odzyskiwanie energii w procesach przemysłowych;
– ograniczenia strat związanych z poborem energii biernej, na przesyle sieciowym, transformacji oraz zasilaniu urządzeń telekomunikacyjnych i informatycznych;
– modernizacja lub wymiana oświetlenia, sieci ciepłowniczych, źródeł ciepła, urządzeń użytku domowego;
– budowa instalacji produkujących energię w wysokosprawnej kogeneracji, odnawialnych źródłach energii lub wykorzystujących ciepło odpadowe z instalacji przemysłowych;

znajdują się również przedsięwzięcia z zakresu automatyki i napędu, m.in. modernizacja lub wymiana urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych lub w procesach energetycznych, telekomunikacyjnych lub informatycznych (np. układy sterowania – układy automatyki kotła, układy pomiarowe, zabezpieczające i sygnalizacyjne, silniki elektryczne, falowniki przy napędach o zmiennym zapotrzebowaniu mocy, sprężarki i układy sprężarkowe, wentylatory powietrza i spalin, układy nawęglania, pompy oraz ich napędy, systemy automatyki i monitoringu pracy węzłów i sieci ciepłowniczych).

Powyższe przedsięwzięcia mają zostać wdrożone i sprawdzone podczas obowiązkowego audytu energetycznego, a w celu pozyskania ewentualnego wsparcia na ich realizację ma być przeprowadzony audyt efektywności energetycznej. To z kolei może skutkować uzyskaniem tzw. „białych certyfikatów”. W dalszej części artykułu zostaną przybliżone mechanizmy obu audytów przewidywanych przez Ustawę o efektywności energetycznej.

Obowiązkowy audyt energetyczny

Dla przedsiębiorców audyt energetyczny jest nowym ustawowym obowiązkiem służącym obniżeniu zużywanej przez nich energii. Obowiązek ten został nałożony przez dyrektywę nr 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 roku.

Z obowiązku tego zwolnieni są:
– przedsiębiorcy posiadający system zarządzania energią określony w Polskiej Normie dotyczącej systemów zarządzania energią, wymagań i zaleceń użytkowania lub,
– przedsiębiorcy posiadający system zarządzania środowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylającego rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE oraz
– mikroprzedsiębiorcy, mali przedsiębiorcy oraz średni przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ((Dz. U.z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.).

Z doświadczeń wynikających z przeprowadzonych audytów energetycznych przez TÜV SÜD Polska Sp. z o.o. wynika, że nawet w małym przedsiębiorstwie można zidentyfikować możliwości poprawy efektywności energetycznej, co skutkuje zmniejszeniem zużycia nośników energii i znaczącym obniżeniem kosztów za te nośniki.

Każdy duży przedsiębiorca nieposiadający systemu zarządzania energią lub systemu zarządzania środowiskowego musi, pod groźbą ustawowej kary, przeprowadzić audyt energetyczny przedsiębiorstwa. Terminem ostatecznym przeprowadzenia audytu energetycznego jest rok od wejścia ustawy w życie co oznacza, że audyt należy przeprowadzić do 1 października 2017 roku.

O przeprowadzeniu audytu energetycznego należy zawiadomić Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Brak przeprowadzenia audytu energetycznego oraz niezawiadomienie Prezesa URE o jego przeprowadzeniu wiąże się z karami. Według zapisów Ustawy kara za nieprzeprowadzenie audytu energetycznego wymierzana jest przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i może sięgać do 5% przychodów przedsiębiorcy uzyskanych w poprzednim roku podatkowym.

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa może przeprowadzić podmiot niezależny od audytowanego przedsiębiorcy, posiadający wiedzę oraz doświadczenie zawodowe w przeprowadzaniu tego rodzaju audytu lub ekspert audytowanego przedsiębiorcy, jeżeli nie jest on bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność tego przedsiębiorcy.

Efektywność energetyczna – system tzw. „białych certyfikatów”

W efektywności energetycznej biorą udział:
1. jednostki z sektora publicznego (ustawa narzuca na nie obowiązek poprawy efektywności energetycznej poprzez realizację przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej, nabywanie urządzeń, instalacji lub pojazdów efektywnych energetycznie, wymianę lub modernizację urządzeń nieefektywnych energetycznie, realizację przedsięwzięć termo modernizacyjnych i wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego);
2. jednostki organów władzy publicznej (poprzez nabywanie efektywnych energetycznie produktów, zlecanie usług związanych ze zużyciem energii, nabywanie lub wynajem budynków oszczędnych energetycznie).

Efektywność energetyczna powinna stać się jednym z kluczowych wymogów przy zakupach czynionych przez ten sektor.

3. tzw. „podmioty zobowiązane”, czyli:
a) przedsiębiorstwa energetyczne posiadające odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Polski,
b) odbiorcy końcowi przyłączeni do sieci na terytorium Polski (będący np. członkiem giełdy towarowej, członkiem rynku organizowanego, członkiem giełdowej izby rozrachunkowej itd).

„Podmioty zobowiązane” muszą przeprowadzać przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego lub uzyskać i umorzyć świadectwo efektywności energetycznej, zwane potocznie „białym certyfikatem”. Część tego obowiązku „podmiot zobowiązany” może zrealizować poprzez uiszczenie opłaty zastępczej, zamiast realizacji przedsięwzięcia.

Wynika z tego, że każdy odbiorca końcowy energii elektrycznej, który zużył nie mniej niż 100 GWh energii elektrycznej oraz wykonuje działalność gospodarczą określoną odpowiednim kodem Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)1 może przeprowadzić przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej i uzyskać z tego względu prawa majątkowe.

Mechanizm uzyskania takich praw został szczegółowo opisany w ustawie (wiąże się m.in. z koniecznością wykonania audytu efektywności energetycznej).

Jeśli mechanizm tzw. „białych certyfikatów” zadziała, przybędzie inwestycji w zakresie poprawy efektywności energetycznej i zakupów efektywnych energetycznie usług i produktów. Dodatkowo, każdy przedsiębiorca spełniający warunki określone ustawą (zużycie energii elektrycznej powyżej 100 GWh oraz odpowiedni kod PKD) może uzyskać środki finansowe na przeprowadzenie modernizacji służącej zmniejszeniu zużycia nośników energii.

Autorzy: mgr inż. Marek Marcisz, mgr inż. Paweł Wanatowicz – TÜV SÜD Polska Sp. z o.o.

  1. Dozwolone kody działalności zostały określone w art. 15 punkt 1 – Ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej (poz. 831).